Blinde zelfstandig op pad, zo de gracht in!

Zo had de krantenkop kunnen luiden. Wat was er gebeurd? Een gemeente legt in de stad blinden-geleidelijnen aan. Is dus goed bezig. Verzuimt echter na te gaan hoe dat precies moet, zoals het leggen van klanktegels. Een blinde/slechtziende weet bij het stappen op een klanktegel: de route verandert; niet meer rechtdoor lopen maar naar links of rechts.

U snapt het al. Er ontbrak een klanktegel aan het einde van de geleidelijn. Vlak voor de gracht. Blinde man valt in het water. Het incident haalde de krant. Snel zo’n klanktegel gelegd? Nee, de gemeente plaatste een hek. Dus lopen visueel gehandicapten nu tegen dit hek op.

Toolkit ‘Werken aan toegankelijkheid’ helpt

Dit en vele soortgelijke voorbeelden was voor Vilans reden om een toolkit te ontwikkelen. Deze toolkit is bestemd voor gemeenten en bouw- en woningorganisaties om samen met gebruikers te werken aan een toegankelijke samenleving. Belangrijk, want de Wmo stelt immers dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor ‘het bevorderen van de participatie en zelfredzaamheid van alle burgers’. De vraag is: hoe doe je dat? Welke factoren belemmeren de zelfredzaamheid? Waar lopen mensen (soms letterlijk) tegen aan?

De beste manier om hier achter te komen is het de mensen zelf te vragen. Observeer hen bij het boodschappen doen, theater of bibliotheek bezoeken, op de bus stappen, noteer waar dat problemen geeft en los die op. In de toolkit 'Werken aan toegankelijkheid' staan praktische instrumenten waarmee je dit kunt aanpakken.

Veilig een gebouw uit

Vilans zelf heeft een van deze methodes gebruikt bij het checken van ons eigen gebouw op toegankelijkheid én op uitgankelijkheid. Daarvoor verkenden een aantal medewerkers het pand, geblinddoekt, lopend met een rollator of in een rolstoel. Nadat de brandsirene was afgegaan, werd de uitgankelijkheid getest. Niet iedereen lukt dat zonder meer. Die vitale, gezonde dertiger zal snel op eigen kracht buiten staan, maar hoe is dat voor iemand in een rolstoel, als de lift niet meer gebruikt mag worden? Zijn de nooduitgangbordjes  duidelijk te vinden en brengen die ons ook daadwerkelijk naar een uitgang zonder obstakels? Dat zou wel moeten, maar in de praktijk blijkt dat vaak onthutsend tegen te vallen:

De OV-chipkaart: wat een ongemak!

Als ouderen langer zelfstandig moeten blijven wonen in hun eigen woning en woonomgeving, hoort daar ook reizen met het openbaar vervoer bij. Enkele jaren geleden vroegen de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en ANBO ons dan ook de OV-chipkaart te testen. De OV-chipkaart was net op kleine schaal ingevoerd in Amsterdam en Rotterdam. Een aantal oudere proefpersonen heeft in Rotterdam een OV-chipkaart gekocht (of dat geprobeerd), checkten in, reden met de trein of metro, en checkten weer uit. Dit alles onder toeziend oog van een kritische Vilans-onderzoeker. De uitkomst was, dat er nog heel wat te verbeteren viel aan zowel de in- en uitcheckpaal als de oplaad- en kaartuitgifte-automaat.

De foto’s hieronder tonen een belangrijke ergonomische verbetering op basis van de onderzoeksresultaten: het is nu wél duidelijk dat je de kaart voor de kaartlezer moet houden en niet voor het display.

Overheid én belangenorganisaties: benut elkaar

Gemeentes, woningcorporaties, vervoersorganisaties kunnen de gebruikservaringen van belangenorganisaties benutten. Niet alleen om de toegankelijkheid en bruikbaarheid van de openbare leefruimte in de gaten te houden, maar ook om vooraf mee te denken hoe de leefomgeving daarop is in te richten. Merkwaardigerwijs worden gebruikerspanels zelden geraadpleegd door gemeentes en corporaties. Omdat men 1) niet op het idee komt dat te doen, 2) denkt zelf te weten wat goed is of 3) niet weet hoe je gebruikers als testpersoon kunt inzetten.

In de toolkit staan methodes beschreven die hiervoor kunnen worden gebruikt. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Bovengenoemde gemeente had enkele blinden kunnen vragen om als ervaringsdeskundigen  samen met de uitvoerder de geleidelijnen te testen. Dan zou tijdig de afwezigheid van de klanktegel zijn opgevallen en was niemand in het water beland.