Toegankelijkheidsbeleid vormgeven in uw gemeente

Iedereen doet mee. Dat is het uitgangspunt. Iedereen, met én zonder beperkingen, moet overal kunnen gaan en staan: in gebouwen, de openbare ruimte en het openbaar vervoer. Iedereen moet ook van alle voorzieningen gebruik kunnen maken.

Dit participatiedenken is geregeld in twee belangrijke wetten. De Wet gelijke behandeling stelt dat iedereen gelijke rechten heeft. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) maakt gemeenten verantwoordelijk voor de participatie van alle burgers. Bij vraagstukken over bijvoorbeeld de openbare ruimte moet de gemeente dan ook met alle doelgroepen rekening houden.

Wil uw gemeente werk maken van toegankelijkheid? Hieronder vindt u een aantal tips waarmee u het toegankelijkheidsbeleid op de gemeentelijke agenda kunt zetten.

Schrijf een beleidsnotitie

Neem het gedachtegoed ‘inclusieve toegankelijkheid’ op in het gemeentebeleid. Veranker eisen en doelen in een eerste beleidsnotitie en verdeel de verantwoordelijkheden. Maak duidelijk wie waarvoor zorgt.

Benoem een toegankelijkheidsmedewerker

Benoem een medewerker die zich bezig houdt met de toegankelijkheid van gebouwen en de openbare ruimte. Deze richt de aandacht op toegankelijkheid als er in de gemeente plannen worden gemaakt en tijdens het beheer. Een toegankelijkheidsmedewerker onderhoudt contact met de verschillende afdelingen binnen de gemeente (bijvoorbeeld ruimtelijke ordening en beheer) en externe partijen zoals projectontwikkelaars, experts en belangenorganisaties.

Werk structureel samen

Laat alle gemeentelijke diensten, belangenorganisaties en andere externe partijen die zich met openbare gebouwen en de openbare ruimte bezighouden structureel samenwerken. Vaak zijn er verschillende en soms zelfs tegenstrijdige belangen. Als er van meet af aan wordt samengewerkt, lossen tegenstrijdigheden snel op of worden in goed overleg moeilijke besluiten genomen. Samenwerken is makkelijker als mensen elkaar kennen en elkaar geregeld ontmoeten in projecten. Zo ontstaat draagvlak om toegankelijkheid als vanzelfsprekende voorwaarde op te nemen in (ver)bouwplannen.

Richt aandacht op toegankelijkheid

Zorg voor verdere aandacht voor toegankelijkheid in de hele gemeente. Organiseer bijvoorbeeld een dag van toegankelijkheid waarbij alle medewerkers van de gemeente een stukje in een rolstoel of scootmobiel kunnen rijden of met een rollator door de stad of in een gebouw kunnen rondlopen. Doe dit samen met lokale partijen zoals een winkeliersvereniging, bibliotheek en de belangenorganisaties.

Gedegen toegankelijkheidsbeleid verdient zichzelf gemakkelijk terug, letterlijk, maar ook in immateriële zin:

• Lagere kosten
  Direct bij de start van nieuwbouw of verbouwtrajecten nadenken over toegankelijkheid, betekent lagere extra kosten voor specifieke voorzieningen of zelfs geen kosten. Als ze later aangelegd moeten worden is het veel kostbaarder.
• Impuls aan bedrijvigheid
  Hoe meer mensen letterlijk de deur uit kunnen en meedraaien in de maatschappij, hoe meer bedrijvigheid en hoe beter de lokale economie loopt. 
• Hogere participatie
  Mensen willen mee kunnen doen. Dat geldt voor alle mensen, jong en oud, met én zonder beperkingen. Erbij horen en je zelfstandig kunnen ontplooien zijn belangrijke voorwaarden voor een gelukkig leven.

Links

www.AllesToegankelijk.nl (externe link)
De website AllesToegankelijk staat vol tips, producten, ideeën en voorbeelden die Nederland toegankelijker maken.

Programma VCP (externe link)
VCP draagt bij aan zichtbare, effectieve belangenbehartiging van mensen met beperkingen op lokaal niveau. Lokale belangenbehartigers en geïnteresseerden vinden hier informatie, advies en concrete hulp en begeleiding.

Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland (externe link)
De Chronisch zieken en Gehandicapten Raad Nederland zet zich in voor verbetering van de maatschappelijke positie van mensen met een handicap of chronische ziekte. Toegankelijkheid is daarbij een belangrijk aandachtsgebied.

Agenda 22  (externe link)
In Agenda 22 staan afspraken voor gelijke rechten voor mensen met een beperking, gebaseerd op de 22 VN-regels. De gemeente Utrecht laat hier zien hoe ze die afspraken nakomt.

Movisie  (externe link)
Op de website van MOVISIE vinden overheden, burgers, vrijwilligers en professionals informatie over  participatie en zelfredzaamheid. MOVISIE verzamelt en verspreidt kennis over welzijn, zorg en sociale veiligheid. Toegankelijkheid benaderen zijn vanuit sociale optiek.

Documenten

Build-for-all Reference Manual (pdf), 2006. 
Handboek en toolkit met informatie over het belang van toegankelijkheid en manieren om toegankelijkheid te bereiken. Resultaat van een samenwerking tussen verschillende Europese instellingen.

Toegankelijkheid van openbare gebouwen. Aanbevelingen gemeente Amsterdam; handreiking voor programma's van eisen (pdf), Gemeente Amsterdam, 2005.

Nota Toegankelijkheid Openbare Ruimte (pdf), Gemeente Assen, 2005.

Handboek voor Toegankelijkheid (externe link), Maarten Wijk e.a., 6de druk, 2007.
Het Handboek voor Toegankelijkheid is in Nederland de referentie voor het toegankelijk ontwerpen, bouwen en beheren van buitenruimten, gebouwen en woningen.

Richtlijn integrale toegankelijkheid openbare ruimte (externe link), CROW, kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur, Publicatie 177, 2002.

U heeft Adobe Reader nodig om de pdf-bestanden op deze pagina te kunnen openen.