Een kleinschalige woonvorm vormgeven en inrichten

Als de indeling en de inrichting van een kleinschalige woonvorm lijken op die van een gewoon huis, voelen bewoners zich ook daadwerkelijk meer thuis. En bewoners die zich thuis voelen, hebben meer sociale contacten en gaan er meer op uit. Hun algehele welbevinden gaat erop vooruit, net als hun functioneren.

Neem bij het ontwerpen en inrichten van de woning de volgende aspecten mee:

Buitenruimte

• Zorg voor een goed ingerichte, gevarieerde tuin die goed toegankelijk is voor de bewoners.

De woning als geheel

• Denk na over een goede schaalgrootte. In woningen met zes bewoners vinden bewoners makkelijker de weg dan in woningen met zeven of acht bewoners.
• Plaats de entree vlakbij de woonkamer, de slaapkamers en badkamer meer uit het zicht – dat maak de indeling meer tot als een ‘normale’ woning.
• Maak verschil tussen de vloer en wanden van de gang, de woonkamer en de slaapkamer, maar voorkom te sterke contrasten in kleur.
• Besteed extra aandacht aan de voordeur: als de voordeur uitkomt op een besloten binnenterrein, hoeft die alleen ’s nachts op slot. Houd de voordeur anders uit het zicht van bewoners.

Woonkamer

• Zorg voor een oppervlak van 8 m2 per bewoner voor woonkamer inclusief open keuken en liefst meer (10 m2 of meer).
• Maak altijd meerdere zit- en eetplekken. Liever verschillende kleine zitjes dan één grote zithoek. Zo hebben bewoners (en familie) wat te kiezen.
• Geef een plaats aan voorwerpen / meubilair die voor bewoners herkenbaar zijn.

Zitslaapkamer

• Zorg voor zitslaapkamers van minimaal 15 m2, zodat de bewoner daar behalve slapen, ook bezoek kan ontvangen of even rustig zitten.
• Stimuleer de familie of de bewoner om de kamer zoveel mogelijk zelf in te richten en aan te kleden.
• Geef als dat niet lukt een keuzepakket met meerdere mogelijkheden voor wand- en vloerafwerking, verlichting, gordijnen, kast en bed.

Sanitair

• Maak badkamers niet alleen functioneel en steriel, maar vooral herkenbaar en huiselijk.
• Vermijd dat de deur naar badkamer of toilet permanent open staat, het kan bewoners nodeloos geagiteerd maken.
• In nieuwbouwsituaties: pas geen schuifdeuren toe. Bewoners zijn niet aan dit type deuren gewend en vergeten ze dus regelmatig dicht te doen. Bovendien zijn ze vaak lastig te bedienen.

Keuken

• Kies voor een open keuken die deel uitmaakt van de woonkamer zodat bewoners die willen of kunnen een handje kunnen helpen.
• Voor medewerkers is het handig als ze tijdens het koken zicht kunnen houden op de woonkamer, dus niet met hun rug naar de kamer staan.
• Plaats het aanrecht dwars op de wand en de eettafel in het keukengedeelte. Bewoners helpen dan sneller mee, zo wijst onderzoek uit.
• Zorg voor voldoende beweegruimte rond aanrecht en tafel.
• Al kiest u vanwege de veiligheid waarschijnlijk voor inductie- of keramisch koken (onbekend voor de meeste bewoners), zet of hang pollepels, pannenlappen en serviesgoed in het zicht. Dit maakt de keuken vertrouwd en herkenbaar.
  

• Inrichting algemeen
  Een huiselijke en herkenbare inrichting vermindert stress en onrust bij bewoners. En niet alleen dat: mensen gaan er meer op uit en zijn aantoonbaar minder depressief. Dat laatste hangt ook samen met voldoende licht en contrast in de inrichting.
  
• Tuin
  Een goed ingerichte, gevarieerde tuin leidt ertoe dat bewoners vaker buiten komen en cognitief beter functioneren. Bovendien vermindert een gevarieerd ingerichte tuin met verschillende zitjes onrust en agressie. Waar bewoners naar buiten kunnen, doen ze dat ook vaker en die beweging doet ze goed.
  
• Woonkamer
  Een huiselijke en herkenbare inrichting met persoonlijke spullen (foto’s, beeldjes, schilderijen) en visuele prikkels verbetert het welbevinden en de cognitie. Meerdere aparte zitplekken beïnvloedt de stemming van bewoners ook. Als er meerdere eettafels zijn, nemen depressieve gevoelens af.
  
• Keuken
  Het kunnen horen, zien en ruiken van kookactiviteiten doet bewoners denken aan de thuissituatie en stimuleert de eetlust.

Documenten

Hoe woont het hier? (pdf), AKTA en Vilans, 2010.
Vragenlijst waarmee u de kwaliteit van de huisvesting van kleinschalig wonen voor ouderen met dementie kunt beoordelen.

Evaluatieonderzoek naar de kwaliteit van de huisvesting van kleinschalige woonvormen voor ouderen met dementie, Eindrapportage (pdf) of samenvatting (pdf), H.M.J.A. van Liempd, E.K. Hoekstra, J.M. Jans, L.S. Huibers & C.J. van Oel. Vilans en AKTA, 2009.

U heeft Adobe Reader nodig om de Pdf-bestanden op deze pagina te kunnen openen.